گامی بلند برای امنیت غذایی در شمال کشور؛ رونمایی از طرح تولید برنج سالم در ۷۰ هکتار از شالیزارهای ساری
به گزارش روابط عمومی و به نقل از کلینیک گیاهپزشکی دانشگاه، مراسم رونمایی از اجرای «طرح تولید برنج سالم»، پروژهای راهبردی و پیشرو که توسط این مرکز در سطح ۷۰ هکتار از شالیزارهای شهرستان ساری (واقع در مسیر جاده فرحآباد) به اجرا درآمده است، برگزار شد.
علیرضا جعفری مدیر کلینیک گیاهپزشکی دانشگاه در خصوص این طرح اظهار داشت: این طرح با هدف گذار از کشاورزی سنتی به سوی کشاورزی پایدار، کاهش چشمگیر مصرف نهادههای شیمیایی و ارتقای سطح سلامت عمومی جامعه عملیاتی شده است.
وی افزود: این طرح که با مشارکت ۳۱ کشاورز پیشرو منطقه به مرحله اجرا رسیده، بر پایه مدیریت تلفیقی محصول (ICM) استوار است. در این الگوی کشت، تمامی کودهای شیمیایی حذف و با کودهای آلی (شرکت جنگل)، کود مرغی و کود زیستی «بایوگارد» جایگزین شدهاند. همچنین در حوزه مدیریت آفات و بیماریها، استفاده از سموم شیمیایی متوقف شده و راهکارهای بیولوژیک و فیزیکی از جمله استفاده از روغنهای معدنی و کائولین برای کنترل آفات جایگزین گشتهاند.
دکتر جعفری گفت: بر اساس نتایج حاصل از این طرح، میانگین عملکرد در مزارع مذکور ۵۸۰۰ کیلوگرم شلتوک در هکتار ثبت شده است. از منظر اقتصادی، این شیوه ضمن کاهش ۳۰ درصدی هزینههای تولید، به دلیل سلامت محصول، امکان بازاریابی با قیمت بالاتر را برای بهرهبرداران فراهم کرده است.
وی درباره فلسفه اجرای طرح گفت: این طرح توسط رئیس دانشگاه به کلینیک گیاهپزشکی دانشگاه محول شد و در طی انجام طرح نظارت کامل توسط ایشان انجام گردید. هدف از اجرای این طرح نیز استفاده از ظرفیت علمی و تخصصی دانشگاه برای حرکت به سمت تولید محصول سالم، کاهش مصرف نهادههای شیمیایی و توجه همزمان به سلامت جامعه، کشاورزان و محیط زیست میباشد».
وی افزود: «کلینیک گیاهپزشکی دانشگاه در این طرح، از مرحله طراحی و برنامهریزی تا اجرا و نظارت بر مزارع، نقش محوری داشته است و تلاش شده است دانش و تحقیقات دانشگاهی در عرصه واقعی تولید به کار گرفته شود».
مدیر کلینیک گیاهپزشکی دانشگاه با اشاره به استفاده از مدیریت تلفیقی محصول (ICM) در اجرای طرح گفت: «در این طرح، مدیریت تلفیقی محصول بهعنوان یکی از محورهای اصلی مورد توجه قرار گرفت و با پایش مزارع و مدیریت آفات و بیماریها، تلاش شد مصرف سموم شیمیایی کاهش یافته و یا بهطور کامل حذف شود».
دکتر جعفری ادامه داد: «در بخش تغذیه نیز مصرف کودهای شیمیایی حذف شد و از نهادههای آلی و زیستی استفاده شد. نتایج بهدستآمده از اجرای طرح نشان داد که میتوان با استفاده از یک برنامه مدیریتی علمی، در کنار حذف نهادههای شیمیایی، به عملکرد مناسبی در تولید دست یافت».
وی گفت: در اجرای این طرح، ۲ عضو هیئت علمی، ۹ کارشناس کلینیک گیاهپزشکی و ۱۵ کارشناس جدید آموزشدیده مشارکت داشتند که بخش قابل توجهی از کارشناسان جدید را دانشجویان دانشگاه تشکیل میدهند. شناسایی آفات و بیماریها، پایش مزارع، طراحی برنامه مدیریت تلفیقی محصول، ارائه توصیههای تغذیهای و کودی، نمونهبرداری و آزمایش، آموزش کشاورزان و آموزش کارشناسان جدید، از جمله فعالیتهای انجامشده توسط کلینیک گیاهپزشکی در این طرح بوده است.
دکتر درزی، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه، در این مراسم با اشاره به سیاستهای کلان کشور در زمینه حرکت تحقیقات دانشگاهی به سمت تحقیقات کاربردی و مسئلهمحور، اظهار داشت: «با توجه به مأموریتهای محولشده به دانشگاههای علوم کشاورزی و منابع طبیعی، سه مأموریت مهم شامل امنیت غذایی، ارتقای بهرهوری منابع تولید و حفاظت و احیای منابع اکوسیستمها به دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری واگذار شده است».
وی افزود: «در راستای تحقق این مأموریتها و حرکت از تحقیقات دانشگاهی به سمت تحقیقات کاربردی و میدانی، کلینیک گیاهپزشکی دانشگاه در سال ۱۴۰۲ تأسیس شد تا تحقیقات انجامشده در حوزه گیاهپزشکی دانشگاه را به عرصه مزرعه پیوند دهد».
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه با اشاره به اجرای طرح تولید برنج سالم تصریح کرد: «هدف این است که تحقیقات دانشگاه در عرصه واقعی تولید به کار گرفته شود و با حذف مصرف سموم، کاهش مصرف نهادههای شیمیایی و حفظ همزمان محیط زیست، دانشگاه در مسیر تحقق امنیت غذایی کشور نقش مؤثری ایفا کند».
دکتر درزی خاطرنشان کرد: اجرای طرح تولید برنج سالم، حاصل فعالیتهای تحقیقاتی و آزمایشگاهی چندینساله اعضای هیئت علمی و پژوهشگران دانشگاه در حوزه تولید برنج سالم است. این فعالیتها در سالهای گذشته بهصورت پراکنده در مناطق مختلف استان مورد استفاده قرار گرفت و از بهمنماه سال گذشته، اجرای این الگو در مقیاس گستردهتر و در سطح حدود ۷۰ هکتار آغاز شد.
دکتر پیردشتی، عضو هیئت علمی دانشگاه و از مجریان طرح، با اشاره به مسئولیت اجتماعی دانشگاه و تأسیس کلینیک گیاهپزشکی در این راستا، اظهار داشت: «در راستای ایفای مسئولیت اجتماعی دانشگاه، اجرای طرح تولید برنج سالم در سطح ۷۰ هکتار از شالیزارهای منطقه در دستور کار قرار گرفت».
وی افزود: «این طرح در سطح گستردهای از مزارع کشاورزان و با همکاری تیمهای مختلف اجرا شد و در نهایت، پس از چند سال فعالیت و تحقیق، مشخص شد که کودهای زیستی، کودهای دامی و کودهای آلی میتوانند جایگزین مناسبی برای کودهای شیمیایی باشند».
دکتر پیردشتی با اشاره به اهمیت این رویکرد در کشاورزی پایدار خاطرنشان کرد: «این موضوع میتواند خبر خوبی برای توسعه و نهادینه کردن کشاورزی پایدار در استانهای شمالی کشور باشد».
دکتر موسوی، از محققان و پژوهشگران دانشگاه، با اشاره به اهمیت کشاورزی پایدار در شالیزارهای استان مازندران اظهار کرد: «مدیریت متعادل تغذیه یکی از مؤلفههای مهم کشاورزی پایدار است که در همین راستا، استفاده از نهادههای زیستی را در این طرح مورد توجه قرار دادیم».
وی افزود: «نتیجه این اقدامات، افزایش مقاومت بوتههای برنج در برابر عوامل نامساعد، از جمله آفات، بیماریها، گرما و سرما و تنشهای دمایی بوده است».
دکتر موسوی با اشاره به نقش استفاده از نهادههای آلی و زیستی در کاهش هزینههای مربوط به کودهای شیمیایی گفت: «استفاده از کودهای آلی و زیستی در این زمینه نتایج بسیار مثبتی به همراه داشته است و امیدواریم این نتایج به سایر نقاط استان مازندران نیز تسری پیدا کند».
دکتر دماوندیان، عضو هیئت علمی دانشگاه، مسئول فنی کلینیک گیاهپزشکی و از مجریان طرح، با اشاره به اهمیت موضوع آلودگی آب و خاک اظهار داشت: «آلودگی آب و خاک به یک تهدید بزرگ تبدیل شده و امنیت غذایی را تحت تأثیر قرار داده است. در همین راستا، پروژههایی در مزارع اجرا شد که با حذف سموم شیمیایی، ضمن دستیابی به راندمان بالای برداشت محصول، امکان تولید سالمتر را فراهم کرد».
وی افزود: «در استانهای شمالی نیز در تلاش هستیم این رویکرد را گسترش دهیم. در همین مسیر، کارشناسان جوانی را آموزش دادهایم که وارد عرصه کار شدهاند و بخش قابل توجهی از مزارعی که امروز مشاهده کردید و طرح برنج سالم در آنها اجرا شده است، توسط همین کارشناسان جوان تحت پوشش قرار گرفتهاند».
وی با اشاره به مزایای تولید محصول سالم گفت: «از مزایای تولید این محصول سالم این است که هم میتوان آن را در داخل کشور عرضه کرد و هم از ظرفیت آن برای صادرات استفاده کرد. همچنین امیدواریم با توسعه این رویکرد، زمینه برای تحقق کشاورزی پایدار و ارتقای سلامت ساکنان استان مازندران و در سطح کشور فراهم شود».
در پایان، حاضران از شالیزارهای تحت اجرای طرح بازدید کردند و از نزدیک در جریان روند اجرای برنامه و وضعیت مزارع قرار گرفتند.
