در آیین گرامیداشت روز جهانی ازن در مازندران: پرهیز از نگاه صرفاً اقتصادی به ارزش چوب، یکی از چهار اولویت سازمان محیط زیست استان مازندران در برخورد با اکوسیستم هیرکانی است
به گزارش روابط عمومی دانشگاه، آیین گرامیداشت روز جهانی ازن استان مازندران با حضور دکتر کنعانی مدیر کل حفاظت محیط زیست مازندران و دکتر شاهباز مدیر دفتر طرح ملی حفاظت لایه ازن در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری برگزار شد.
دکتر عبداله درزی، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه، ضمن عرض خیر مقدم و تشکر از حضور مهمانان در دانشگاه، گفت فعالیت های دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری علاوه بر تمرکز بر حوزه های مختلف کشاورزی، منابع طبیعی، آب و محیط زیست، به طور خاص بر سه ماموریت کلیدی ارتقای امنیت غذایی، بهبود بهره وری عوامل تولید و حفظ و احیا اکوسیستم ها تمرکز دارد. ایشان گفت برنامه های مرتبط با حفظ لایه ازن با این سه ماموریت راهبردی ارتباط کامل داشته و به ما کمک کند در آینده تنوع زیستی مناسب‌تری داشته باشیم، امنیت غذایی را تقویت کنیم و به ارتقای بهره‌وری منابع کمک کنیم.
معاون پژوهش و فناوری دانشگاه اظهار داشت: دانشگاه با برخورداری از رشته گرایش های مختلف در مقاطع کارشناسی، ارشد و دکتری، متخصین توانمند و زیرساخت های تحقیقاتی، ظرفیت و آمادگی کامل خود را برای همکاری با دفتر طرح ملی حفاظت لایه ازن سازمان حفاظت محیط زیست و اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران پتانسیل اعلام می دارد. دکتر درزی در پایان ابراز امیدواری کرد این نشست شروع یک راه طولانی برای توسعه همکاری ها و تعاملات علمی اجرایی باشد.
دکتر محمد رضا کنعانی مدیرکل حفاظت محیط زیست استان مازندران گفت: سازمان حفاظت محیط زیست به دنبال حرکت از حفاظت سنتی به سمت حکمرانی حفاظت است و در این مسیر، روی مبانی نظری کار می‌کند. وی افزود: تغییر پارادایم‌ها همواره دشوار بوده و نهادینه‌سازی این رویکرد در لایه‌های سازمان، زمان‌بر خواهد بود.
او با اشاره به سابقه همکاری خود با دانشگاه در دهه هشتاد، اظهار داشت: برگزاری این نشست با پیگیری‌های مجدانه دکتر درزی و همکاری بخش غیردولتی محقق شده و دولت چهاردهم الگوی مدیریت مشارکتی را در سازمان حفاظت محیط زیست در پیش گرفته است.
وی در ادامه گفت: در حوزه حفاظت از لایه ازن، جهان توانست با سرعت از فاز شناخت علمی به توافق‌سازی بین‌المللی و اتخاذ مقررات الزام‌آور حرکت کند و پروتکل مونترال نمونه‌ای مطلوب از حکمرانی جهانی است. وی افزود: بر اساس بررسی‌ها، مواد مخرب لایه ازن به تدریج حذف می‌شوند و وضعیت این لایه در حال بهبود است.
ایشان تصریح کرد: کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و کمک به مهار گرمایش جهانی، زمینه پیوند این تجربه با مباحث مرتبط با جنگل‌های هیرکانی را فراهم می‌کند و می‌توان نقاط قوت و ضعف این الگو را برای تعمیم به سایر عرصه‌ها بررسی کرد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان مازندران گفت: از نظر سازمان حفاظت محیط زیست، درختان شکسته و افتاده پسماند جنگل نیستند، بلکه بخشی از ساختار و فرآیندهای طبیعی اکوسیستم محسوب می‌شوند.
وی افزود: صیانت از کارکردهای اکولوژیک، حفظ چرخه مواد مغذی و تنوع زیستی، پرهیز از نگاه صرفاً اقتصادی به ارزش چوب، تصمیم‌گیری در چارچوب قوانین و مقررات و بررسی ضرورت و پیامدهای اکولوژیک هرگونه مداخله، چهار اولویت سازمان در برخورد با اکوسیستم هیرکانی است.
او تأکید کرد: با وجود اعلام این موضع رسمی، به دلیل نداشتن تخصص منابع طبیعی، خود را مجاز به داوری تخصصی میان موافقان و مخالفان نمی‌داند.
وی افزود: پرسش اصلی این است که آیا مداخله در اکوسیستم هیرکانی ضروری است و در صورت مداخله، پیامدهای اکولوژیکی، اجتماعی و اقتصادی آن و شیوه اجرا باید ارزیابی شود.
او در پایان تصریح کرد: در حکمرانی حفاظت باید دو اصل بنیادین «عقلانیت مداخله» و «مشروعیت تصمیم» مورد توجه قرار گیرد؛ در دانش حفاظت، راه‌حل باید بر اساس تعریف مسئله اکولوژیک انتخاب شود و در حکمرانی، تصمیم‌گیری باید شفاف، احتیاط‌آمیز و پاسخگو باشد تا حتی در صورت اختلاف علمی، فرایند قانونی به نتیجه برسد.
دکتر حسین شاهباز مدیر دفتر ازن سازمان حفاظت محیط زیست پروتکل مونترال را موفق‌ترین اقدام زیست‌محیطی بشر در سطح جهان معرفی کرد و گفت: این داستان از سال ۱۹۱۳ با شناسایی لایه ازن توسط دو فیزیکدان فرانسوی آغاز شد و در سال ۱۹۸۵ با تصویب کنوانسیون وین و در سال ۱۹۸۷ با تصویب پروتکل مونترال به یک همکاری بین‌المللی فراگیر تبدیل شد.
شاهباز با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۹۸۹ به عضویت این پروتکل درآمد، خاطرنشان کرد: دفتر اجرایی ما در سال ۱۹۹۴ در سازمان حفاظت محیط زیست تأسیس شد و از آن زمان تاکنون، ایران یکی از بهترین کشورهای جهان در اجرای تعهدات این پروتکل شناخته می‌شود.
دکتر شاهباز با اشاره به دستاوردهای کشور در این حوزه اعلام کرد: تاکنون حدود ۱۰ هزار تن مواد مخرب لایه ازن را حذف کرده‌ایم. وی از برگزاری ۳۰۰ کارگاه آموزشی و آموزش ۹ هزار و ۲۰۰ نفر در کشور خبر داد و گفت: سال گذشته برای هزار تکنسین تعمیرکار، ۲۲ هزار نفر ساعت آموزش در کل کشور برگزار شد و شش سازمان فنی کشور برای آموزش سیستم‌های تبرید تجهیز شدند.
مدیر دفتر ازن همچنین از تغییر خط تولید حدود یک هزار و ۴۵۰ کارخانه و تأمین مواد اولیه رایگان برای آنها خبر داد و افزود: همه این اقدامات با حمایت مالی صندوق چندجانبه پروتکل مونترال انجام شده است.
دکتر شاهباز با اشاره به وضعیت کنونی لایه ازن تصریح کرد: بر اساس گزارش‌های جهانی، در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۰ درصد از سوراخ لایه ازن ترمیم شده و از ۳۰ میلیون کیلومتر مربع به ۲۴ میلیون کیلومتر مربع رسیده است که این یک دستاورد بسیار خوب برای پروتکل مونترال محسوب می‌شود.
وی با تأکید بر اینکه این موفقیت نتیجه همکاری حکمرانی بین‌المللی است، گفت: اگر یک کشور کار کند و همسایه‌اش کار نکند، اثر ندارد و همه باید همکاری کنند. مدیر دفتر ازن در پایان با اشاره به دریافت تقدیرنامه‌های متعدد از سازمان ملل و سازمان‌های بین‌المللی، خاطرنشان کرد: ایران هیچ‌گاه جزو کشورهای عدم تعهد نبوده و حتی به عنوان یکی از ده کشور ارزیاب در سطح جهان انتخاب شده است.
