به میزبانی دانشگاه برگزار شد: سومین نشست از سلسله نشست‌های علمی- تخصصی جنگل‌های هیرکانی(الزامات علمی، حقوقی و اجرایی)
به گزارش روابط عمومی و به نقل از معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه، سومین نشست از سلسله نشست‌های علمی- تخصصی جنگل‌های هیرکانی با حضور جمعی از مسئولین در سالن کنفرانس روابط عمومی دانشگاه برگزار شد.
دکتر عبداله درزی، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه،ضمن ارائه خلاصه‌ای از سلسله نشست‌های گذشته، با اشاره به مباحث متعدد میان صاحبنظران و فعالین حوزه جنگل در خصوص ماده 36 قانون برنامه هفتم پیشرفت، بر لزوم توجه به مبانی علمی در تدوین قوانین و مقررات و دستورالعمل های مرتبط تاکید کرد.
ایشان ابراز امیدواری کرد فضای گفتمانی فراهم شده در این نشست، در نهایت برای حفاظت پایدار از جنگل های هیرکانی ارزشمند موثر باشد.
دکتر کیادلیری معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست نیز در این نشست، تفاوت میان مدیریت منابع طبیعی و مدیریت تنوع زیستی را به عنوان یکی از محورهای اصلی بحث مطرح کرد و تاکید کرد که این تفاوت اداری یا واژگانی نیست بلکه یک بازتابی از دو منطق کاملا متفاوت در مواجهه با طبیعت است.
وی اظهار داشت: در مدیریت منابع طبیعی، موضوع جنگل، خاک، آب و منابع تجدیدپذیر است ولی در تنوع زیستی، دیگر مدیریت جنگل و خاک نیست بلکه موضوع گونه، جمعیت، زیستگاه و اکوسیستم می باشد و طبق آن هدف هم تغییر می‌کند.
معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست افزود: در منابع طبیعی هدف اصلی بهره‌برداری پایدار از منابع تجدیدپذیر است، اما با تغییر رویکرد به سمت مدیریت تنوع زیستی، دیگر بحث مدیریت پایدار مطرح نیست، بلکه بحث حفاظت و بقاست.
وی همچنین ابزارهای مورد استفاده در دو رویکرد را متفاوت دانست و عنوان کرد: ابزارهایی که در منابع طبیعی دارید مثل صدور پروانه، سهمیه بندی و طرح های بهره برداری است که سازوکارهای اقتصادی را مشخص می کند اما ابزارهای تنوع زیستی، ماهیت های حقوقی و بازدارنده دارند.
در بخش دیگری از این نشست، استفاده از عنوان «درختان خطرساز» در حاشیه جاده‌های جنگلی مورد انتقاد قرار گرفت. سخنران با طرح این پرسش که هدف اصلی جاده‌های جنگلی حفاظت است، چرا بخش قابل توجهی از این جاده‌ها اساساً با هدف بهره‌برداری ایجاد شده‌اند، گفت: باید مشخص شود «خطرساز بودن» درختان دقیقاً برای چه کسی و بر اساس چه معیاری تعریف می‌شود و آیا حذف این درختان واقعاً تنها راه رفع خطر است یا خیر.
مهندس داودی معاون اداره کل منابع طبیعی استان مازندران، ضمن تقدیر از برگزاری این نشست، جنگل را سرمایه ملی و دغدغه مشترک همه دانست و بر لزوم مدیریت پایدار، اکوسیستم محور و حفظ تنوع زیستی به عنوان هدف اصلی تاکید کرد.
وی در ادامه به تشریح برنامه‌های اداره کل منابع طبیعی پرداخت و گفت: اداره کل منابع طبیعی بر اساس تعبیر ماده ۳۸ قانون برنامه ششم قرار شد همزمان طرح جایگزین حفاظت از منابع طبیعی و پایداری اکوسیستم را در دستور کار قرار دهد.
همچنین سه برنامه حفاظت سالانه، طرح جنگلداری نوین به‌عنوان یک برنامه راهبردی میان‌مدت سه‌ساله و مدیریت پایدار جهت تامین آینده جنگل ارائه گردید.
وی گفت: امروز نزدیک به ۱۷۰ هزار هکتار از جنگل‌های ما در قالب امانی و پیمانی تحت مدیریت پایدار هستند و طرح تولید پایدار توسط پیمانکار ذی‌صلاح در حال تهیه است.
مهندس داودی با اشاره به نیاز جامعه به چوب و لزوم تأمین آن از منابع مختلف، گفت: ما سالانه حدود دو هزار هکتار از اراضی اشخاص را با نهال‌های رایگان تأمین می‌کنیم تا فشار بر جنگل‌های طبیعی کاهش یابد.
وی در پایان با تأکید بر مشارکت همه‌جانبه مردم و جوامع محلی، تصریح کرد: سرمایه ملی متعلق به همه ماست و حیاتی است. همه دست‌اندرکاران، از پایین‌ترین تا بالاترین قشر جامعه، باید در حفظ و مدیریت این سرمایه ملی کمک کنند.
دکتر اصغر فلاح، عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ضمن اشاره به سابقه مدیریت جنگل‌های هیرکانی گفت: در سال 1338 با تصویب مجلس شورای ملی وقت مقرر شده که هرگونه دخالت در جنگل‌های هیرکانی با بررسی‌های علمی و فنی در قالب طرح‌های جنگلداری انجام شود.
وی گفت: در اوایل دهه نود نگرانی هایی در رابطه با بهره برداری های بی رویه از جنگل های شمال در میان برخی از متخصصان و کارشناسان منابع طبیعی و محیط زیست مطرح شد.
وی با اشاره به آمار برداشت چوب توضیح داد: برداشت در سال های ابتدایی اجرای طرح از جنگل های شمال، حدود دو الی سه و نیم میلیون متر مکعب در سال بود اما این میزان در اواخر دهه هشتاد و اوایل دهه نود با سیاست هایی که توسط سازمان جنگل ها و مراتع کشور اتخاذ شد، روند کاهشی پیدا کرد.
دکتر فلاح درباره تصویب قانون تنفس جنگل تصریح کرد: سرانجام در سال یک هزار و سیصد و نود و شش علی‌رغم مخالفت جمع قابل توجهی از متخصصین، پژوهشگران و کارشناسان حوزه منابع طبیعی، قانونی در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید که بر اساس آن اجرای طرح موسوم به تنفس جنگل به مدت ده سال در جنگل های شمال کشور آغاز و بهره‌برداری چوبی ممنوع شد و بر اساس همین قانون، سازمان برنامه و بودجه کشور مکلف شد اعتبارات لازم را برای حفاظت از عرصه های جنگلی را تامین کند.
وی در پایان افزود: جنگل موهبتی الهی و سرمایه ای ارزشمند است و باید برای نسل‌های امروز و فردا حفظ شود و ما باید در برخورد مدیریت با جنگل همه مطالعات علمی، ملاحظات زیست محیطی و مسائل اقتصادی- اجتماعی را لحاظ کنیم.
دکتر یوسف‌زاده عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس، با اشاره به اصل پنجاه قانون اساسی، حفاظت از محیط زیست را وظیفه عمومی تلقی کرد و گفت: همه‌ی ما باید کنشگری داشته باشیم و از همه‌ی نهادها درخواست کرد تا این ظرفیت را جدی بگیرند.
وی با رد مقایسه‌های نادرست با کشورهای اروپایی مانند آلمان، فرانسه و سوئیس گفت: بالای سی درصد مساحت این کشورها، جنگل است و برداشت از جنگل‌های کوهستانی محدودیت دارد و نباید این کشورها را مثال زد بدلیل این که وسعت و شرایط ما متفاوت است.
وی افزود: ما دو تا پیشنهاد داریم؛ بودجه مستقل برای جنگل های هیرکانی در نظر گرفته شود و ساز و کار ملی یا شورای ملی تشکیل شود که در آن، مردم هم در مدیریت جنگل دخالت نموده و مدیریت مشارکتی حاکم شود.
وی در بخش پایانی سخنان خود، با رد ادعای اینکه درختان عامل سیل هستند، تصریح کرد: هیچ‌وقت درخت عامل سیل نیست. این اظهارنظر در پاسخ به استدلال‌هایی مطرح شد که برداشت چوب و دخالت در جنگل را با بهانه پیشگیری از سیل توجیه می کنند. وی همچنین از کنش‌گران و دانشگاهیان خواست که این ظرفیت را جدی بگیرند و باهم برای حفظ هیرکانی تلاش کنند.
در پایان این نشست، کنش‌گران و حاضرین در جلسه با طرح سوالات و دغدغه‌های خود، خواستار شفاف‌سازی درباره روند برداشت از جنگل‌های هیرکانی، نحوه اجرای دستورالعمل‌های مدیریت پایدار و سرنوشت طرح‌های در دست بررسی شدند.
