نشست تخصصی ((اثربخشی پژوهش های دانشگاهی: از دانش تا تحول پایدار)) در دانشگاه برگزار شد

به گزارش روابط عمومی دانشگاه، نشست تخصصی ((اثربخشی پژوهش های دانشگاهی: از دانش تا تحول پایدار)) با هدف ارتقای اثر بخشی پژوهش ها و توسعه تعاملات مراکز علمی با دستگاه های اجرایی کشور به ویژه در حوزه های راهبردی نظیر امنیت غذایی، آب، انرژی و کشاورزی پایدار، با حضور دکتر صمد نژاد ابراهیمی، مدیر کل دفتر سیاست گذاری و برنامه ریزی امور پژوهش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، رئیس دانشگاه، مدیر کل جهاد کشاورزی استان و برخی از اندیشمندان و صاحب نظران استان در دانشگاه برگزار شد.

دکتر نژاد ابراهیمی، مدیرکل پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در نشست تخصصی که در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری برگزار شد، با اشاره به چالش اساسی کاربردی‌سازی پژوهش‌ها در کشور، به ارائه آماری از وضعیت تولید علم در ایران و جهان پرداخت.

وی گفت: از دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری بابت میزبانی این نشست صمیمانه تشکر می‌کنم، چرا که بحث اصلی ما، چگونگی استفاده از پژوهش‌های دانشگاهی در حل مسائل کشور و منطقه است.

مدیرکل پژوهشی وزارت علوم با اشاره به حجم عظیم تولیدات علمی در جهان تصریح کرد: در سال ۲۰۰۴ میلادی، سالانه یک و نیم میلیون سند علمی در دنیا چاپ می‌شد، اما امروز این عدد به حدود چهار و نیم میلیون سند در سال رسیده است که نشان از تورم مقاله در سطح جهانی دارد.

وی درباره سهم حوزه‌های مختلف علمی اظهار داشت: در بازه زمانی ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۵، حوزه پزشکی با ۱۶ میلیون و مهندسی با ۱۳ میلیون سند در رتبه‌های اول و دوم قرار دارند و حوزه کشاورزی با چهار و نیم میلیون سند، رتبه دهم را در جهان به خود اختصاص داده است.

دکتر نژاد ابراهیمی با اشاره به عملکرد ایران ادامه داد: دیشب آمار را بررسی کردم؛ تعداد کل مقالات ایندکس‌شده ایران در اسکوپوس به یک میلیون و صد و هفت هزار رسیده است. ما مسیر پرافتخاری را در تولید دانش طی کرده‌ایم؛ از زیر هزار مقاله در سی سال پیش، امروز به افتخار چاپ حدود ۷۸ هزار مقاله در سال دست یافته‌ایم.

وی تأکید کرد: چاپ مقاله را نباید تخطئه کرد؛ این فرایند به پژوهشگران کمک می‌کند تا استانداردهای پژوهش را بیاموزند و تا روش پژوهش را یاد نگیریم، نمی‌توانیم به حل مسائل بپردازیم.

مدیرکل پژوهشی وزارت علوم درباره جایگاه جهانی ایران بیان داشت: بهترین رتبه علمی کشور در سه سال پیش، رتبه ۱۵ بود و بر اساس قانون باید به رتبه ۱۴ می‌رسیدیم، اما متأسفانه اکنون به رتبه ۱۸ تنزل یافته‌ایم که نشان از وجود مشکلاتی دارد.

دکتر نژاد ابراهیمی در خصوص مقایسه سرمایه‌گذاری در علم و فناوری اظهار داشت: چین با جی‌دی‌پی حدود سه هزار و هشتصد و پنجاه میلیارد دلار، سالانه ۲.۱۴ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را معادل پانصد میلیارد دلار صرف علم و فناوری می‌کند، در حالی که ایران با جی‌دی‌پی سیصد میلیارد دلار، تنها هشت دهم درصد (حدود ۲.۴ میلیارد دلار) هزینه می‌کند.

وی در پایان با اشاره به سرمایه‌گذاری بالای رژیم اشغالگر قدس در این حوزه خاطرنشان کرد: رژیم صهیونیستی ۵.۶ درصد از جی‌دی‌پی خود را به علم و فناوری اختصاص می‌دهد که بیش از دو و نیم برابر ایران است. با وجود اینکه دشمنی قدرتمند در حوزه علم داریم، باید با یک تلاش جهادی و مدلی جدید، از بهره‌وری بالای نیروهای انسانی خود که با کمترین هزینه بیشترین خروجی را دارند، استفاده کنیم.

دکتر خوش روش رئیس دانشگاه ضمن خیر مقدم به مهمانان این نشست، اظهار داشت: امروزه نقش دانشگاه‌ها در حل مسائل جامعه برجسته است و دنیای کنونی، دنیای سرعت تغییرات، پیچیدگی‌ها و ضرورت تصمیم‌گیری مبتنی بر دانش محسوب می‌شود.

وی افزود: دانشگاه صرفاً نهادی نظری و مقاله‌محور نیست و باید به کانون تولید راه‌حل، فناوری، نوآوری و تحول پایدار تبدیل شود.

رئیس دانشگاه تصریح کرد: ارزشمندی پژوهش زمانی بیشتر نمود پیدا می‌کند که فراتر از مقاله رفته و بتواند در ارتقای کیفیت زندگی مردم، افزایش بهره‌وری به‌ویژه در حوزه امنیت غذایی و مدیریت بحران‌ها مؤثر واقع شود.

دکتر خوش روش خاطرنشان کرد: لازم است اولویت‌ها را دسته‌بندی کرده و پژوهش‌های مسئله‌محور را در اولویت‌ قرار دهیم تا نیازهای واقعی مبتنی بر اقتصاد ملی از دل آنها استخراج شود.

وی ادامه داد: چالش‌ها نیازمند تحقیقات کاربردی و راهگشایی هستند که قابلیت اجرا در میدان عمل را داشته باشند و با مشارکت ذی‌نفعان شکل گرفته و در تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری یاری‌رسان ما باشند.

دکتر خوش روش با اشاره به ریشه‌های شکل‌گیری این نشست، گفت: در دیداری که با دکتر نژادابراهیمی در وزارتخانه داشتیم، ایشان دغدغه‌های سیستم دانشگاهی کشور را مطرح کردند و پیرو آن، ایده برگزاری این نشست با حضور دستگاه‌های متولی و دانشگاه‌های منطقه شمال شکل گرفت.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد که این نشست مسیری برای گفت‌وگو و تبادل نظر میان دانشگاه، صنعت و کشاورزان باشد تا بتوان در راستای حل مسائل مسئله‌محور گام برداشت و راهگشایی مؤثری در سطح جامعه و کشور ایجاد کرد.

دکتر عمران عباسی، نماینده مردم قائمشهر در مجلس شورای اسلامی که در این نشست حضور داشت به تبیین جایگاه علم و دانش در تاریخ ایران و چالش‌های پیش روی آن پرداخت.

 

وی با اشاره به سابقه کهن علم‌آموزی در ایران زمین گفت: در شاهنامه اشاره شده است که مهاجران برای دستیابی به عمر جاودانه به سرزمین مازندران سفر کردند و آنچه در این سرزمین بود و امروز نیز در رتبه اول کشور قرار دارد، دانش بود و نرخ سوادآموزی مردم مازندران همچنان رتبه اول را دارد.

عباسی با اشاره به حملات تاریخ‌دشمنان به علم و دانش تصریح کرد: بعد از حمله اسکندر، اولین چیزی که هدف قرار گرفت کتابخانه‌ها بود که آتش زده شد. سردار حادثی و چنگیز نیز وقتی وارد ایران شدند، نخست کتابخانه‌ها و سپس دانشمندان ما را از بین بردند. در جنگ اخیر نیز ، دانشمندان ما هدف قرار گرفتند و در جنگ سوم، انستیتو پاستور، دانشگاه علم و صنعت و مدرسه میناب را مورد هجوم قرار دادند.

وی افزود: بر پایه فرهنگ غنی تمدنی ایران، نه چنگیز، نه سردار حادثه، نه اسکندر و نه ترامپ و نتانیاهو نتوانستند وحشیگری خود را بر علم و حافظان آن تحمیل کنند و هرچه داریم از همین بستر و فضا به دست آمده است.

نماینده مردم قائمشهر در مجلس با اشاره به معضلات موجود در کشور گفت: ما در دو دهه اخیر متأسفانه شاهد از بین رفتن مالکیت عاطفی بین کشاورز و کشاورزی بوده‌ایم و دلیل آن عدم برقراری تعادل میان دانش روز و شیوه سنتی و تجربی است.

عباسی با تأکید بر باورمندی به جایگاه علم گفت: ما کشور عالِم هستیم، اما در مجموع نمی‌توانیم از همه نگاه‌ها در یک ترکیب استفاده کنیم و این عدم باورمندی به جایگاه علم، ما را دچار مشکل کرده است.

عباسی در پایان با قدردانی از زحمات اساتید و محققان گفت: من به شما جمع حاضر افتخار می‌کنم. تمام زحمات شب‌زنده‌داری‌های شما نه برای درهم و دینار، بلکه برای حیات خاک، برای فردای ما، برای ایران عزیز و این سرزمین بلند است.

دکتر فلسفی، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون کشاورزی، امروز در این نشست به صورت ویدئوکنفرانسی سخنرانی کرد.

وی با تسلیت شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی و جمعی از هموطنان، گفت: در این دانشگاه و در کنار عزیزان دستگاه‌های دیگر که در جلسه حضور دارند، جمع زیادی از دست‌اندرکاران حوزه‌های کشاورزی، علوم، فنون و پژوهش گرد هم آمده‌اید.

این عضو کمیسیون کشاورزی مجلس با اشاره به جایگاه بخش کشاورزی، خاطرنشان کرد: بدون شک کشاورزی از جایگاه بسیار بلندی در جوامع مختلف و اقتصاد جهانی برخوردار است. در جنگ اخیر دیدیم که مدیریت تنگه هرمز چه تأثیری بر قیمت محصولات کشاورزی جهان داشت و وابستگی امنیت غذایی به نفت و انرژی، یکی از دلایل اصلی طمع‌ورزی دشمنان به این منطقه است.

دکتر فلسفی تأکید کرد: دشمنان ما نگاهشان به انرژی، متمرکز بر تأمین غذای ارزان‌تر است و ما با دست گذاشتن روی این گلوگاه حساس، می‌توانیم سرنوشت امنیت غذایی جهان را تغییر دهیم. دشمن این را خوب فهمیده و ما نیز به دنبال اعمال حاکمیت کامل بر تنگه هرمز هستیم.

وی با مقایسه تولیدات کشاورزی قبل و بعد از انقلاب، یادآور شد: از بیست میلیون تن در ابتدای انقلاب، امروز به تولید حدود یکصد و سی و پنج میلیون تن غذا رسیده‌ایم، اما هنوز با شایستگی‌های موجود فاصله داریم. برآوردها نشان می‌دهد با همین منابع می‌توانیم تا سه برابر یعنی بیش از سیصد میلیون تن محصول تولید کنیم.

این عضو کمیسیون کشاورزی افزود: برخی می‌گویند در اقلیم خشک و نیمه‌خشک قرار داریم، اما اگر به سمت کشاورزی دانش‌بنیان برویم، با همین مقدار آب به خودکفایی و صادرات دست می‌یابیم. پژوهش‌های مرکز پژوهش‌های مجلس نیز این موضوع را تأیید کرده است.

دکتر فلسفی با اشاره به ارزش اقتصادی بخش کشاورزی، گفت: تولیدات فعلی بین پنجاه تا هفتاد میلیارد دلار ارزش دارد که بیش از درآمدهای نفتی است. اگر به سه برابر تولید برسیم و دو برابر آن را صادر کنیم، حداقل صد میلیارد دلار درآمد نصیب کشور می‌شود و همان تحقق فرمایش امام شهید رخ خواهد داد که با حمایت از کشاورزی، درِ چاه‌های نفت را خواهیم بست.

وی با تأکید بر نقش دانش و فناوری، تصریح کرد: با کشاورزی سنتی و با هشتاد میلیارد متر مکعب آب نمی‌توانیم به این هدف برسیم، اما اگر ضریب دانش و فناوری را در مزارع به حداکثر برسانیم، بهره‌وری آب، خاک و ماشین‌آلات افزایش و ضایعات کاهش می‌یابد که تحولی اساسی ایجاد می‌کند.

نماینده مردم تهران در پایان با اشاره به شعار سال و اقتصاد مقاومتی، خاطرنشان کرد: مطالعات نشان می‌دهد در هر کشوری اقتصاد مقاومتی محور بوده، اولویت اصلی کشاورزی است. برای افزایش صادرات غیرنفتی، حتماً باید کشاورزی محور توجهات باشد. من در مجلس شورای اسلامی در کنار شما هستم و از اساتید و پژوهشگران می‌خواهم پیشنهادات خود را برای افزایش نفوذ دانش در بخش کشاورزی آماده کنند تا ما نیز در مجلس در خدمت شما باشیم.

دکتر تولایی معاون اقتصادی و گردشگری استانداری مازندران در این نشست با اشاره به رتبه علمی ۱۸ ایران در جهان تصریح کرد: سوال جدی من این است که با وجود این رتبه علمی، چرا در توسعه یافتگی و برخورداری مردم از آسایش، آموزش، بهداشت و رفاه عمومی در جایگاه مناسبی نیستیم؟

دکتر تولایی با مقایسه رشد علمی کشور با سایر کشورها گفت: چین در تولید مقاله رشد می کند و این رشد متوازن است، سوال اینجاست که دانشگاه های ما با وجود تولید مقالات زیاد، نقششان در اداره جامعه چیست؟ مگر دانشگاه برای انتقال دانش به وجود نیامده است؟

معاون استاندار با طرح این پرسش که پژوهش برای حل مسئله است، گفت: من به عنوان دانشجو مطالبه گری می کنم؛ ما در استان مازندران در رشته های تخصصی شما مسئله داریم. مثلاً در بحث تنش آبی و کشت دوم برنج، نمیدانم باید تصمیم به کشت بگیرم یا نه و چه کسی باید به من پاسخ دهد که چگونه تصمیم بگیرم؟

وی با اشاره به مشکلات حوزه کشاورزی افزود: در دوران جنگ، ما کود در بندر امام داشتیم اما ماشین حمل نداشتیم. در حالی که پتروشیمی، دکترای شیمی، پول و مقاله داریم، اما هنوز کود می خریم و مصرف ما خارج از استاندارد است. وقتی از من می پرسند چرا مصرف مازاد داریم، میگوییم کشاورز بلد نیست؛ پس چرا ترویج و آموزش داریم؟

تولایی تأکید کرد: ما وقتی میتوانیم از رتبه ۱۸ علمی خود حرف بزنیم که حداقل رتبه توسعه یافتگی ما ۲۸، ۳۸ یا ۴۸ باشد. وگرنه چرا به خود ببالیم؟

وی با بیان اینکه اگر مشکل کشاورزی استان حل شود، هشتاد درصد مشکل اقتصاد مازندران حل میشود، اظهار داشت: من به عنوان معاون اقتصادی استان میگویم شما به من بگویید چه کنم. چه بهتر که اوراق را کنار بگذاریم، اتاق فکر تشکیل دهیم و مشکل را حل کنیم. اگر در شرق مازندران تنش آبی داریم، دانستن اینکه چطور برنج یا چلو بکاریم بهتر است، یا اینکه اصلاً تحقیقات نداشته باشیم اما مشکل کشت شالی را حل کنیم؟ به نظر من دومی بهتر است.

معاون استاندار در پایان با اشاره به فلسفه خلقت و هدف دانشگاه، گفت: دانشگاه برای خدمت به بشر به وجود آمده است. ما می خواهیم به مردم شریف مازندران خدمت کنیم و مشکل اصلی ما در کشاورزی است.

دکتر اسداله تیموری، سرپرست جهاد کشاورزی استان مازندران در این نشست تخصصی به بیان دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود برای پیوند هرچه بیشتر دانشگاه با بخش کشاورزی پرداخت.

وی سخنان خود را با سه پیشنهاد ملموس و عملیاتی آغاز کرد و گفت: بیش از یک میلیارد و چهارصد میلیون تومان از محل سهم یک درصد پژوهشی بخش کشاورزی استان داریم که در جلساتی با دکتر درزی و دکتر کریم‌پور، دو تصمیم سازنده برای این بخش گرفته‌ایم.

سرپرست جهاد کشاورزی مازندران با اشاره به ظرفیت بالای اعتبارات مطالعاتی گفت: نزدیک به سه هزار میلیارد تومان طرح‌های مطالعاتی در حوزه‌های آب، خاک و آمایش سرزمین در مجموعه اداره کل کشاورزی استان داریم. همچنین بر اساس قانون، میتوانیم ده درصد از اعتبارات هزینه‌ای و تملک دارایی را نیز برای مطالعات هزینه کنیم که این رقم حداقل پنج برابر سهم پژوهشی است. ما آمادگی داریم این مطالعات را به دانشگاه و مراکز علمی استان سپرده و تفاهم نامه‌هایی برای این منظور منعقد کنیم.

 سرپرست جهاد کشاورزی مازندران با تأکید بر ضرورت آشتی دانشگاه با جامعه گفت: هنوز نتوانسته‌ایم یک خط‌کش متمایز در تحقیقات کشاورزی ترسیم کنیم. هیئت علمی باید هم مسئله‌شناس باشد و هم جامعه خود را بشناسد. متأسفانه امروز اگر مسئله‌ای فقط برای چاپ مقاله تعریف شود، اثربخشی اجتماعی لازم را ندارد و ما به سمت جزیره‌ای شدن پیش می‌رویم.

تیموری در پایان با اشاره به تجربه خود در مدیریت جهاد کشاورزی گفت: این مدت به اندازه ۱۷-۱۸ سال مدیریت در دانشگاه برایم آموزنده بود و متوجه شدم شکافی عمیق بین دانشگاه و بخش اجرا وجود دارد. کشاورزان با سوالات بی‌پاسخی مواجه‌اند و ما باید نظام ترویج را جدی بگیریم تا بتوانیم به پرسش‌های همه بهره‌برداران، از تولیدکننده خرد تا مدیران کلان، پاسخ دهیم. این نظام، ما را به هم نزدیک‌تر کرده و می‌تواند راهگشای بسیاری از معضلات باشد.